«شاخص اضطراب سوخت» که از دادهکاوی کلانداده توئیتر در آمریکا احصا شده، نشان میدهد، چگونه تجاوزِ آمریکایی-صهیونی به ایران، به نگرانیهای روزمره زندگی در آمریکا گره خورده و هر خبر از خلیج فارس و تنگه هرمز بلافاصله در قالب نگرانی از قیمت بنزین در پمپبنزینهای آمریکا بازتاب پیدا میکند.
شاخص اضطراب سوخت، مفهومی تحلیلی است که برای سنجش نگرانی یا ریسک در دسترسی به سوخت در یک کشور، صنعت یا سیستم انرژی استفاده میشود. این شاخص معمولاً ترکیبی از چند عامل است که نشان میدهد تا چه حد احتمال کمبود سوخت یا اختلال در تأمین آن وجود دارد.
وضعیت بنزین قبل از بستهشدن تنگۀ هرمز
قیمت بنزین به دلیل مکانیزمهای عرضه و تقاضای داخلی در آمریکا در کل ماه دسامبر 2025 روندی نزولی را طی کرده بود و از 3.02 دلار به 2.9 دلار برای هر گالن رسیده بود. انتظار میرفت این روند نزولی پس از ربایش رئیس جمهور ونزوئلا و اعلام تسلط شرکتهای انرژی آمریکا بر منابع نفتی ونزوئلا تشدید شود. اما وقوع اغتشاشات دیماه در ایران در همان زمان و وعدۀ ترامپ برای کمک به اغتشاشگران، فضای انتظار برای وقوع حملۀ نظامی به ایران را کلید زد. با توجه به احتمال این مداخلۀ نظامی و اثر آن در وضعیت بازار انرژی، روند کاهشی قیمت سوخت خنثی و معکوس شد و قیمت بنزین از آن پس در هر هفته بلااستثنا افزایش یافت. در واقع میتوان گفت تهاجم به ایران از تقریباً دو ماه قبل از تحقق خود جنگ، اثرگذاری خود بر بازار سوخت آمریکا را آغاز نموده بود.
جهش شاخص با بستهشدن تنگه هرمز
در روزهای نخست پس از بستهشدن تنگه هرمز، سطح نگرانی به شکل کمسابقهای بالا رفت؛ بیش از ۸۰ درصد از توئیتهای مرتبط با انرژی در ۱۲ اسفند مستقیماً به ترس از افزایش قیمت بنزین اشاره داشتند. این اوج نگرانی بیدلیل نبود. گزارشهای اولیه از درگیریهای دریایی در خلیج فارس و احتمال اختلال گسترده در صادرات نفت، فضای رسانهای آمریکا را به شدت ملتهب کرد. در روز بعد نیز، این نگرانی همچنان در سطح بالایی باقی ماند و حدود ۷۷ درصد از گفتگوهای انرژی در شبکههای اجتماعی حول این نگرانی میچرخید.
در ۱۴ اسفند، همزمان با انتشار گزارشهایی مبنی بر اسکورت نفتکشها و باز ماندن برخی مسیرهای صادراتی و افزایش عرضه از سوی تولیدکنندگان دیگر، میزان نگرانی کاهش یافت و به حدود ۵۶ درصد رسید.
در روزهای بعد، همزمان با ادامه تنشها میان آمریکا و اسرائیل با ایران در تنگه هرمز، شاخص اضطراب سوخت در محدودهای نسبتاً پایدار نوسان کرد. بین ۱۵ تا ۲۱ اسفند، سهم توئیتهایی که نگرانی درباره قیمت بنزین را مطرح میکردند عمدتاً بین ۶۰ تا ۷۰ درصد باقی ماند، اما سایه نگرانی همچنان در توئیتر آمریکایی سنگینی میکرد.
در ۲۲ اسفند دوباره این تعادل بهم خورد و همزمان با کمکخواستن ترامپ از سایر کشورها برای بازگشایی تنگه هرمز و امید به بهبود وضعیت، شاخص اضطراب سوخت به پایینترین نقطه خود در این بازه سقوط کرد و به حدود ۵۰ درصد رسید.
شکست ائتلاف و افزایش نگرانی
از ۲۳ اسفند با پاسخ منفی کشورها برای تشکیل ائتلاف و کمک به آمریکا برای بازگشایی تنگه هرمز و همچنین افزایش گمانهزنیها درباره تأثیر بلندمدت جنگ بر بازار انرژی، شاخص اضطراب سوخت دوباره اوج گرفت. سهم توئیتهای مرتبط با قیمت سوخت در ۲۴ اسفند به حدود ۶۵ درصد رسید و در ۲۵ اسفند به بیش از ۸۰ درصد جهش کرد. این بازگشت نشان میدهد که برای افکار عمومی آمریکا، هرچند جنگ ممکن است هزاران کیلومتر دورتر رخ دهد، اما وقتی پای قیمت بنزین به میان میآید، بحران ناگهان بسیار نزدیکتر احساس میشود. جایی که هر خبر از تنگه هرمز، مستقیماً با این پرسش ساده مواجه میشود که: «هر گالن بنزین چند دلار خواهد شد؟» بنابراین زمان به نفع ایران در حال سپریشدن است و با کاهش تابآوری مردم در آمریکا، احتمال فشار به ترامپ و کابینۀ او بیشتر خواهد شد. گفتنی است میانگین قیمت بنزین اکنون با افزایش حدود ۳۳ درصدی نسبت به ابتدای تحولات مربوط به ایران، به 3.85 دلار برای هر گالن رسیده است.
دادههای این پژوهش از پلتفرم توئیترِ کاربران آمریکایی در سه بازه زمانی، میانگین آذرماه، ۱۳ دی و ۹ تا ۲۵ اسفندماه ۱۴۰۴، جمعآوری و تحلیل شدهاست.
