آغاز فعالیت یک زیرساخت ملی برای سنجش سرمایه اجتماعی
سامانه رصد سرمایه اجتماعی ایران با هدف پایش مستمر، علمی و دادهمبنای وضعیت سرمایه اجتماعی کشور رونمایی و فعالیت رسمی خود را آغاز کرد. این سامانه به عنوان زیرساختی تحلیلی و راهبردی طراحی شده است تا سرمایه اجتماعی را از سطح برداشتهای کلی، پراکنده و مقطعی فراتر برده و آن را به موضوعی قابل سنجش، پایش، مقایسه و تحلیل تبدیل کند.
سرمایه اجتماعی؛ دارایی راهبردی جامعه
سرمایه اجتماعی یکی از مهمترین داراییهای ناملموس هر جامعه است؛ داراییای که در اعتماد عمومی، مشارکت اجتماعی، همبستگی، احساس تعلق، عدالت، مشروعیت، پیوندهای اجتماعی و کیفیت رابطه میان مردم و نهادهای حکمرانی معنا پیدا میکند. از این رو، شناخت دقیق و مستمر وضعیت سرمایه اجتماعی، ضرورتی اساسی برای حکمرانی پایدار، آیندهنگر و جامعهمحور به شمار میآید.
دو سطح اصلی رصد سرمایه اجتماعی
این سامانه با تمرکز بر دو سطح اصلی «سرمایه اجتماعی حاکمیت» و «سرمایه اجتماعی مردم» امکان تحلیل ابعاد مختلف سرمایه اجتماعی را فراهم میسازد. در سطح سرمایه اجتماعی حاکمیت، شاخصهایی مانند اعتماد نهادی، مشارکت در حکمرانی، کیفیت رابطه مردم و حاکمیت و میزان همراهی اجتماعی با سیاستها و تصمیمات عمومی مورد توجه قرار میگیرد. در سطح سرمایه اجتماعی مردم نیز مؤلفههایی همچون اعتماد اجتماعی، مشارکت جمعی، همبستگی، انسجام ملی و کیفیت روابط میان گروههای مختلف اجتماعی بررسی میشود.
تحلیل روندها و اثر رخدادهای مهم
یکی از مهمترین کارکردهای سامانه رصد سرمایه اجتماعی ایران، فراهمسازی امکان تحلیل روندی و مقایسهای وضعیت سرمایه اجتماعی در کشور است. این سامانه میتواند اثر رخدادهای مهم اجتماعی، سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و امنیتی را بر ابعاد مختلف سرمایه اجتماعی نشان دهد و تصویری روشنتر از تحولات جامعه در اختیار تصمیمگیران، مدیران، پژوهشگران و تحلیلگران قرار دهد.
ترجمه دادههای اجتماعی به زبان تصمیمسازی
با بهرهگیری از این سامانه، دادههای اجتماعی به زبان تصمیمسازی ترجمه میشوند. تحلیل روندها، مقایسه دورههای زمانی، بررسی اثر رخدادها، شناسایی نقاط آسیبپذیر، تشخیص ظرفیتهای ترمیم سرمایه اجتماعی و ارزیابی کیفیت سیاستها از جمله قابلیتهایی است که میتواند به ارتقای نظام تصمیمگیری و افزایش دقت در سیاستگذاری عمومی کمک کند.
حرکت از حکمرانی واکنشی به حکمرانی پیشدستانه
آغاز به کار سامانه رصد سرمایه اجتماعی ایران، گامی مهم در مسیر حرکت از حکمرانی واکنشی به حکمرانی پیشدستانه است. در شرایطی که تحولات اجتماعی با سرعت و پیچیدگی بیشتری رخ میدهند، تشخیص زودهنگام تغییرات، افت شاخصهای اعتماد و مشارکت، و شناسایی نشانههای آسیب اجتماعی میتواند زمینه اصلاح سیاستها و طراحی مداخلات مؤثرتر را فراهم آورد.
ابزاری برای یادگیری نهادی و اصلاح سیاستها
این سامانه صرفاً ابزاری برای گزارش وضعیت موجود نیست، بلکه بستری برای یادگیری نهادی، اصلاح رویکردها و ارتقای کیفیت حکمرانی اجتماعی است. سیاستگذاران و مدیران اجرایی میتوانند با اتکا به دادهها و تحلیلهای آن، تصویر دقیقتری از وضعیت اعتماد نهادی، مشارکت عمومی، انسجام اجتماعی و کیفیت رابطه مردم و حاکمیت به دست آورند. همچنین پژوهشگران و تحلیلگران اجتماعی میتوانند از ظرفیت این سامانه برای فهم عمیقتر تحولات اجتماعی، تحلیل شکافهای اعتماد، بررسی روندهای مشارکت و مطالعه اثر رویدادهای مهم بر جامعه بهرهمند شوند.
گامی در مسیر تقویت اعتماد و انسجام ملی
رونمایی از سامانه رصد سرمایه اجتماعی ایران را میتوان نقطه آغاز شکلگیری یک زیرساخت ملی برای سنجش، تحلیل و تقویت سرمایه اجتماعی دانست. این سامانه با فراهمکردن امکان پایش مستمر و شواهدمحور، زمینهای ایجاد میکند تا سیاستها و برنامهها بر پایه شناخت واقعیتر از جامعه تدوین شوند و ظرفیتهای اجتماعی کشور در مسیر افزایش اعتماد، مشارکت، همبستگی و انسجام ملی به کار گرفته شوند.
سرمایه اجتماعی به مثابه شاخص راهبردی حکمرانی
با آغاز فعالیت این سامانه، سرمایه اجتماعی بیش از پیش به عنوان شاخصی راهبردی در فرآیند حکمرانی و سیاستگذاری مورد توجه قرار خواهد گرفت؛ شاخصی که میتواند در تقویت رابطه میان مردم و نهادهای حکمرانی، افزایش کارآمدی تصمیمات عمومی، پیشگیری از آسیبهای اجتماعی و حرکت به سوی حکمرانی اجتماعی هوشمند، پاسخگو و آیندهنگر نقشآفرین باشد.
